1. Home
  2.   Onderwerpen
  3.   Toezicht en handhaving
  4.   Incidententoezicht
  5. Calamiteiten

Toezicht en handhavingCalamiteiten

Melden van calamiteiten is belangrijk voor patiënt/ familie, zorgverleners en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Elke calamiteit is er een te veel. Het gaat om heel verdrietige gebeurtenissen in het leven van mensen.

Wanneer is sprake van een calamiteit?

Calamiteit volgens de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz):

'Een calamiteit, is een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis, die betrekking heeft op de kwaliteit van de zorg en die tot de dood van of een ernstig schadelijk gevolg voor een cliënt heeft geleid.'

Meer informatie over wat een calamiteit is en wanneer deze gemeld moet worden, vindt u in de brochure. ‘Calamiteiten melden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg’ (pdf-bestand, 808-kB).

Het is noodzakelijk dat open over elke calamiteit wordt gesproken, met de patiënt/familie, tussen zorgverleners en met de inspectie. Alleen door openheid kan worden onderzocht hoe het heeft kunnen misgaan, kan ervan worden geleerd en kan de zorg worden verbeterd.

Het is vreselijk dat mensen komen te overlijden als gevolg van een calamiteit in de zorg. Elke casus moet terdege worden onderzocht, zodat er van wordt geleerd. Continu verbeteren is de norm. Daar ziet de inspectie scherp op toe. Openheid over calamiteiten is noodzakelijk. Want patiënten mogen vertrouwen op goede en veilige zorg. Zie ook Leren van calamiteiten.


Calamiteiten melden

U kunt als patiënt, cliënt, familie en naaste een calamiteit melden bij het Landelijk Meldpunt Zorg. Zorgverleners zijn verplicht calamiteiten te melden bij de inspectie.


Hoe gaat de IGZ om met meldingen en leren van calamiteiten?

Video | 11-11-2016

In deze video vertelt inspecteur-generaal Ronnie van Diemen over hoe de IGZ omgaat met meldingen door burgers en professionals.

Hoe gaat de IGZ om met meldingen en leren van calamiteiten?
  • Uitgeschreven tekst

    Elke dag wordt er voor veel mensen gezorgd. Door artsen, wijkverpleegkundigen, tandartsen. Door zorgmedewerkers in huizen voor mensen met een verstandelijke beperking, in verpleeghuizen, ziekenhuizen en behandelcentra voor de geestelijke gezondheidzorg. Dat gaat meestal goed. Helaas gaat er soms ook weleens iets mis.
    Als er iets ernstig misgaat, moet de zorgverlener of zorginstelling dit melden bij de inspectie. Dat zijn ze verplicht als de patiënt er ernstig letsel aan overhoudt of onverhoopt zelfs overlijdt. Of als een zorgmedewerker geweld heeft gebruikt tegen een cliënt. Maar ook als een medewerker is ontslagen omdat hij of zij onveilige situaties veroorzaakte. Bijvoorbeeld omdat de medewerker verslaafd is.
    De inspectie krijgt ook klachten binnen van burgers. Deze krijgt ze via het Landelijk Meldpunt Zorg. Als het Landelijk Meldpunt Zorg denkt dat een klacht reden kan zijn voor een onderzoek stuurt ze deze door naar ons. Een klacht is vaak een belangrijk signaal voor ons. We nemen deze mee als we op inspectiebezoek gaan. Bij sommige klachten laten we een onderzoek starten.
    In totaal krijgt de inspectie jaarlijks ongeveer 10.000 meldingen. Deze meldingen komen van burgers, zorgaanbieders, fabrikanten en andere instanties en gaan over de hele gezondheidszorg in Nederland. Bij acuut gevaar, grijpen we direct in. We gaan dan naar de instelling en doen onderzoek. We doen dit ook als een zorginstelling zich niet houdt aan de wettelijke regels hoe ze met klachten moet omgaan.
    In de meeste gevallen vraagt de inspectie de zorgaanbieder zelf het incident te onderzoeken. Hoe heeft dit kunnen gebeuren en hoe kan dit in de toekomst worden voorkomen? De zorgaanbieder is namelijk zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van zorg.
    De inspectie beoordeelt het onderzoeksrapport. Zijn de juiste maatregelen genomen die de kans verkleinen dat zoiets in de toekomst nog eens gebeurt? Is de patiënt of familie betrokken bij het onderzoek?
    Als we tevreden zijn over het onderzoek, sluiten we de melding af. De inspecteur zal tijdens een volgend inspectiebezoek kijken of de getroffen maatregelen goed zijn ingevoerd.
    In sommige gevallen vindt de inspectie het onderzoek niet goed genoeg. We stellen dan aanvullende vragen. Lukt het de instelling niet een incident behoorlijk te onderzoeken en wordt er dus onvoldoende geleerd, dan kan de inspectie een maatregel opleggen. Bijvoorbeeld ‘verscherpt toezicht’. Het komt ook voor dat er wel wordt geleerd maar dat het incident zo ernstig is, dat de inspectie ook een maatregel oplegt.
    Geen enkele melding is hetzelfde, ook al lijken ze soms wel erg op elkaar. Een voorbeeld. Twee patiënten liepen ernstige verwondingen op omdat de maagsonde niet juist was ingebracht. De inspectie vroeg ziekenhuis A zelf onderzoek te doen. Bij ziekenhuis B ging de inspectie naar het ziekenhuis toe om zelf te gaan kijken. Hoe kan dat? Omdat de omstandigheden niet hetzelfde waren.
    Het inbrengen van de maagsonde moest voortaan op een andere manier. Verpleegkundigen van ziekenhuis A waren nog bezig de nieuwe manier aan te leren. Ziekenhuis B had alle verpleegkundigen hiervoor al opgeleid.
    Door de verschillende omstandigheden, kiest de inspectie voor verschillende verbetermaatregelen. Ziekenhuis A moest van de inspectie een plan maken hoe het zo snel mogelijk iedereen gaat opleiden. In ziekenhuis B gingen we zelf kijken. We vonden het vreemd dat iedereen wist hoe het moest en het toch mis ging.
    De inspectie kijkt dus vooral of en hoe medewerkers leren van een incident. Sommige patiënten en cliënten vinden dat een lastige boodschap. Maar zorgen voor mensen is en blijft mensenwerk. Zorgverleners doen er alles aan om de best mogelijke zorg te geven. Daar vertrouwt de inspectie op.
    Als er toch iets mis gaat, kijkt de inspectie naar de omstandigheden en beoordelen we of de zorgaanbieder ervan leert. Want door te blijven leren, wordt de kwaliteit van onze zorg steeds beter. Daar werken de zorgsector en de inspectie elke dag aan.

Vraag en antwoord

Zie voor meer informatie ook vragen en antwoorden over melden van calamiteiten door zorgverleners.


Nieuws