1. Home
  2.   Onderwerpen
  3.   Curatieve gezondheidszorg
  4. Medicatieveiligheid

Medicatieveiligheid

Patiënten moeten kunnen rekenen op veilige geneesmiddelen. Wanneer er onjuiste geneesmiddelen worden voorgeschreven, of geneesmiddelen onjuist worden gebruikt, ontstaat een risico op gezondheidsschade. Bijvoorbeeld door interacties tussen geneesmiddelen, een allergische reactie of bijwerkingen. Oudere patiënten die meerdere (risicovolle) geneesmiddelen gebruiken, zijn daarbij een extra kwetsbare groep.

Medicatieveiligheid: nog veel ruimte voor verbetering

Het zorgveld en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) hebben de afgelopen jaren al veel aandacht besteed aan het thema medicatieveiligheid. Dit heeft geresulteerd in verschillende multidisciplinaire richtlijnen. In alle domeinen van de gezondheidszorg is de afgelopen jaren vooruitgang geboekt op het gebied van medicatieveiligheid maar er liggen ook nog steeds grote uitdagingen.

Onder meer door de toename van het aantal ouderen en de ontwikkelingen die nu gaande zijn in de langdurige zorg, blijft aandacht voor medicatieveiligheid de komende jaren van essentieel belang. Door de verschuiving naar ‘zorg thuis’ zullen meerdere hulpverleners betrokken raken bij één persoon. Hierdoor ontstaat er een netwerk van samenwerkende hulpverleners om één persoon heen. Het is belangrijk om binnen zo’n netwerk afspraken te hebben over de medicatie.

Een belangrijke focus in het toezicht medicatieveiligheid van de inspectie ligt op de voorwaarden voor verantwoord voorschrijven.

Naar boven

Extra aandacht voor medicatieveiligheid ouderenzorg

Sinds enkele jaren is medicatieveiligheid een vast onderdeel van het toezicht op de ouderenzorg. Dat heeft ervoor gezorgd dat zorgaanbieders al veel hebben verbeterd op dit gebied. Op 4 juli 2016 verscheen de Eindrapportage toezicht IGZ op 150 verpleegzorginstellingen. Daaruit bleek dat er toch ook nog veel te verbeteren is op het gebied van medicatieveiligheid.

Daarom vraagt de IGZ de sector hier opnieuw extra aandacht voor. In eerste instantie geldt dat voor de 11 organisaties waarover de grootste zorgen bestonden. Maar daarnaast is de oproep bedoeld voor de hele ouderenzorg.

In de tweede helft van 2016 gaat de inspectie gerichter toezicht houden op de medicatieveiligheid in de ouderenzorg. Alle normen voor medicatieveiligheid blijven belangrijk. Maar bij het toezicht richt de inspectie zich in deze periode vooral op drie onderwerpen:

  1. Een actueel medicatieoverzicht. 
  2. Het veilig en verantwoord bewaren van medicijnen. 
  3. Controle door twee medewerkers, het zogenaamde dubbel paraferen.

Klik hier voor een toelichting (pdf-bestand, 455 kB).

Naar boven

Risico’s op gezondheidsschade

Het is bekend dat geneesmiddelen gezondheidsschade bij patiënten kunnen veroorzaken. Uit studies (HARM (2006), IPCI (2006) en Harm-Wrestling (2009) blijkt dat geneesmiddelgerelateerde ziekenhuisopnames een reëel probleem vormen. Bijna de helft (44%) van deze ziekenhuisopnames had potentieel voorkómen kunnen worden.

De risico’s voor geneesmiddelgerelateerde gezondheidsschade zijn toe te wijzen aan:

  1. risico-geneesmiddelen; 
  2. risico-patiënten;  
  3. risico’s in het farmaceutisch zorgproces, zoals het niet beschikbaar zijn van de relevante patiëntgegevens voor alle betrokken zorgverleners.

Kwetsbare ouderen met multimorbiditeiten die daarvoor veel geneesmiddelen gebruiken (polyfarmacie), vormen een belangrijke risico-patiëntengroep.

Naar boven

Geneesmiddelen en farmaceutisch zorgproces

Medicatieveiligheid is een breed begrip dat zowel betrekking heeft op geneesmiddelen als op het farmaceutisch zorgproces. De inspectie houdt zowel toezicht op de veiligheid van het geneesmiddel als op de veilige toepassing ervan in het (farmaceutisch) zorgproces. Samen draagt dit bij aan het verbeteren van de medicatieveiligheid. Zie ook deze illustratie (pdf-bestand, 47 kB) over hoe het gehele toezicht op medicatieveiligheid eruit ziet.

Naar boven

Wettelijke basis voor het toezicht op medicatieveiligheid

De inspectie houdt toezicht op grond van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen (Wkkgz) en de wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg (BIG). Hieronder valt het goed en veilig toepassen van geneesmiddelen bij een ziekte of aandoening. Het toezicht op de productie en distributie van geneesmiddelen doet de inspectie op grond van de Geneesmiddelenwet.

Naar boven

Melden

Een bijwerking van een geneesmiddel kunt u melden bij het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb. Informatie over in Nederland geregistreerde geneesmiddelen vindt u in de geneesmiddeleninformatiebank van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Als burger kunt u klachten over een zorgverlener melden bij het Landelijk Meldpunt Zorg.

Wilt u als zorgverlener of fabrikant geneesmiddelen melden? Kijk dan onder melden op deze website.

Naar boven

Meer informatie